آیا واقعاً ترکیه با پول ایرانیها آباد شده است؟ نگاهی واقعگرایانه و بیپرده به یک ادعای پر تکرار
در سالهای اخیر، با افزایش سفر ایرانیها به ترکیه، نقلقولی در میان برخی از ایرانیان رایج شده:
“ترکیه رو ما ایرانیها آباد کردیم!”
اما این جمله چقدر واقعیت دارد؟ آیا حضور گسترده ایرانیها در ترکیه واقعاً عامل شکوفایی اقتصادی این کشور بوده یا این فقط یک توهم جمعیِ ریشهدار در غرور ملی ماست؟ در این مقاله از وکیل استانبول، بیپرده، اما منصفانه، به این موضوع میپردازیم.
۱. آمار چه میگویند؟ (بهروزرسانی سال ۲۰۲۴)
در سال ۲۰۲۴، ترکیه با جذب بیش از ۶۲ میلیون گردشگر بینالمللی، رکورد جدیدی در صنعت گردشگری خود ثبت کرد.
این تعداد نسبت به سال ۲۰۲۳ افزایش ۹.۸٪ داشته و درآمد حاصل از گردشگری به ۶۱.۱ میلیارد دلار رسید.
در میان ملیتهای مختلف، ایرانیها با ۲.۹ میلیون نفر در رتبه پنجم گردشگران ورودی به ترکیه قرار گرفتند. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۳ رشد ۳۰٪ داشته و نشاندهنده افزایش علاقه ایرانیها به سفر به ترکیه است.
اما برای مقایسه، کافیست نگاهی به ملیتهای دیگر بیندازیم:
- روسیه: ۶.۷ میلیون نفر
- آلمان: ۶.۶ میلیون نفر
- بریتانیا: ۴.۴ میلیون نفر
- بلغارستان: ۳.۲ میلیون نفر
- ایران: ۲.۹ میلیون نفر
این آمار نشان میدهد که هرچند ایرانیها سهم مهمی دارند، اما همچنان سایر کشورها، بهویژه اروپاییها و روسها، نقش پررنگتری در صنعت گردشگری ترکیه دارند.
۲. نوع گردشگری هم مهم است
بخش زیادی از توریستهای ایرانی گردشگری ارزانقیمت را انتخاب میکنند:
- اقامت در هتلهای ۳ ستاره
- خرید در بازارهای حراجی
- سفر با هدف درمان، خرید، یا دریافت وقت سفارت
در مقابل، توریستهای اروپایی و روس معمولاً در هتلهای لوکس اقامت دارند، در رستورانهای گران غذا میخورند و از خدمات تفریحی ویژه استفاده میکنند.
در نتیجه، کمیت توریست ایرانی بالا است، اما میزان هزینهکرد آنها نسبت به دیگر گردشگران پایینتر است.
۳. آیا خرید ملک توسط ایرانیها اقتصاد ترکیه را نجات داده؟
ایرانیها در سالهای اخیر یکی از پنج ملیت اصلی خریدار ملک در ترکیه بودهاند. با این حال:
- خرید ملک توسط ایرانیها از سال ۲۰۲۳ به بعد کاهش یافته
- عربها، روسها، و افغانها نیز در بازار املاک ترکیه بسیار فعال هستند
- شرایط دریافت اقامت یا شهروندی ترکیه از طریق خرید ملک سختتر شده
بنابراین، هرچند ایرانیها در بازار املاک حضور پررنگی داشتهاند، اما نمیتوان گفت که نقش آنها حیاتی یا تعیینکننده بوده است.
۴. ترکیه چه چیزی به ایرانیها داده است؟
ترکیه بستر مناسبی برای ورود ایرانیها به دنیایی نسبتاً آزادتر، با فرصتهای شغلی، تحصیلی و رفاهی فراهم کرده است:
- ورود بدون نیاز به ویزا
- دسترسی آسان به خدمات بانکی، درمانی و تجاری
- فرصت ثبت شرکت و خرید ملک
- امکان تحصیل در دانشگاههای بینالمللی
این یک رابطه دوسویه است: ایرانیها از فرصتهای ترکیه بهرهمند شدهاند و ترکیه نیز از سرمایه و حضور ایرانیها سود برده است.
۵. چرا این جمله تکرار میشود؟
جملهی “ما ترکیه را آباد کردیم” بیش از آنکه یک واقعیت اقتصادی باشد، یک واکنش احساسی نسبت به مشکلات داخلی ایران است.
زمانی که یک ایرانی در ترکیه، راحتتر از کشور خودش زندگی میکند، کار راه میاندازد یا مورد احترام قرار میگیرد، طبیعی است که چنین تصوری پیدا کند.
اما واقعیت آن است که ترکیه سیستم اقتصادی و گردشگری قدرتمند خود را دارد، و اگر درهایش به روی ایرانیها باز است، بر اساس منافع اقتصادی خود این تصمیم را گرفته است، نه به خاطر وابستگی.
نگاهی ویژه: استانبول و وان، دو چهره از ارتباط ایرانیها و ترکیه
استانبول:
در استانبول، حضور ایرانیها به وضوح قابل مشاهده است؛ از مراکز خرید گرفته تا دفاتر مشاوره، کلینیکهای درمانی و حتی مشاوران املاک.
برخی از محلهها مانند زیتینبورنو، آکسارای و فاتح، بهقدری ایرانینشین شدهاند که تابلوها به فارسی هم دیده میشوند. اما با وجود این، استانبول شهری بینالمللی است و سهم ایرانیها در اقتصاد کلان آن همچنان محدود است.
وان:
اما وان، داستانی کاملاً متفاوت دارد.
این شهر کوچک در شرق ترکیه عملاً به مقصد مورد علاقه بسیاری از ایرانیها تبدیل شده؛ بهویژه برای سفرهای کوتاهمدت خرید.
در ایام تعطیلات نوروز، تابستان یا آخر هفتهها، وان مملو از گردشگر ایرانی میشود.
- فروشگاهها قیمت را به تومان مینویسند
- راننده تاکسیها فارسی صحبت میکنند
- کسبه وان از حضور ایرانیها منتفعاند و کاملاً وابسته شدهاند
اگر قرار باشد جمله “ترکیه را ما آباد کردیم” جایی تا حدی درست باشد، شاید شهر وان نزدیکترین مصداق آن باشد.
نتیجهگیری: احترام، نه اغراق
ایرانیها بخشی از اقتصاد گردشگری و سرمایهگذاری ترکیه هستند. مهماند، تأثیر دارند، دیده میشوند.
اما واقعبین باشیم:
نه ترکیه بدون ایرانیها سقوط میکند، نه ما بدون ترکیه بیسرپناهیم.
بیایید بهجای اغراق، با واقعبینی و احترام متقابل، جایگاهمان را در این کشور بشناسیم و آن را هوشمندانه حفظ کنیم.
